واکسن آنفولانزا بزنیم یا نزنیم؟ | انواع واکسن، بهترین زمان تزریق، عوارض و غذاهای مفید
هر سال با نزدیک شدن به فصل پاییز و زمستان، یک سؤال مهم برای بسیاری از افراد مطرح میشود: آیا واکسن آنفولانزا بزنیم یا نه؟ کدام نوع واکسن بهتر است و چه زمانی باید آن را تزریق کنیم؟
آنفولانزا فقط یک سرماخوردگی ساده نیست. این بیماری تنفسی میتواند از علائم نسبتاً خفیف تا بیماری شدید، بستری شدن و عوارض جدی را ایجاد کند؛ بهخصوص در سالمندان، کودکان خردسال، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای.
واکسن آنفولانزا یکی از مهمترین راههای پیشگیری از بیماری و عوارض شدید آن است. با این حال، واکسن تنها عامل محافظتکننده نیست و تغذیه مناسب، خواب کافی، شستوشوی دستها، تهویه مناسب محیط و رعایت فاصله با افراد بیمار نیز اهمیت دارند. CDC واکسیناسیون سالانه را مهمترین اقدام برای کاهش خطر آنفولانزا و عوارض آن میداند.
در این مقاله، انواع واکسن آنفولانزا، تفاوت واکسنهای مختلف، بهترین زمان تزریق، عوارض، واکسن در بارداری و کودکان و همچنین غذاها و میوههای مفید برای حمایت از سیستم ایمنی را بررسی میکنیم.
واکسن آنفولانزا چیست؟
واکسن آنفولانزا واکسنی است که برای ایجاد ایمنی در برابر ویروسهای آنفولانزای فصلی طراحی شده است.
ویروسهای آنفولانزا دائماً در حال تغییر هستند؛ به همین دلیل ترکیب واکسن نیز هر سال بر اساس اطلاعات مربوط به ویروسهایی که احتمال دارد در فصل آینده بیشتر گردش داشته باشند، بهروزرسانی میشود. سازمان جهانی بهداشت برای فصل آنفولانزای نیمکره شمالی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ ترکیب جدیدی را پیشنهاد کرده است.
بنابراین واکسن آنفولانزایی که در یک سال تزریق میکنید، الزاماً ترکیب یکسانی با واکسن سال بعد ندارد.
آیا واکسن آنفولانزا بزنیم یا نزنیم؟
برای بیشتر افراد، پاسخ بله است.
CDC در توصیههای سال ۲۰۲۶ اعلام کرده است که همه افراد ۶ ماهه و بالاتر که منع پزشکی برای واکسیناسیون ندارند، بهتر است هر سال واکسن آنفولانزا دریافت کنند.
اهمیت واکسیناسیون برای بعضی گروهها بیشتر است؛ از جمله:
- کودکان خردسال
- افراد ۶۵ ساله و بالاتر
- زنان باردار
- افراد مبتلا به بیماریهای مزمن قلبی یا ریوی
- افراد مبتلا به دیابت
- افراد دارای ضعف سیستم ایمنی
- ساکنان مراکز مراقبتی
- کارکنان حوزه سلامت
- افرادی که با گروههای پرخطر زندگی یا کار میکنند
واکسن لزوماً از تمام موارد ابتلا جلوگیری نمیکند، اما میتواند خطر بیماری و عوارض شدید آن را کاهش دهد.
واکسن آنفولانزا در سال ۲۰۲۶–۲۰۲۷ چند ظرفیتی است؟
یکی از نکات مهمی که در مقالات قدیمی ممکن است باعث سردرگمی شود، استفاده از اصطلاح «چهارظرفیتی» است.
در سالهای گذشته واکسنهای چهارظرفیتی بسیار رایج بودند، اما در آمریکا از فصل ۲۰۲۴–۲۰۲۵ واکسنهای آنفولانزا به ترکیب سهظرفیتی تغییر کردهاند. واکسنهای این فصل برای محافظت در برابر دو ویروس آنفولانزای نوع A و یک ویروس آنفولانزای نوع B طراحی شدهاند.
برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ نیمکره شمالی، WHO برای واکسنهای مبتنی بر تخممرغ سه جزء اصلی را توصیه کرده است:
- A/Missouri/11/2025-like (H1N1)pdm09
- A/Darwin/1454/2025-like (H3N2)
- B/Tokyo/EIS13-175/2025-like (B/Victoria)
برای واکسنهای مبتنی بر کشت سلولی، نوترکیب یا اسید نوکلئیک، سویههای توصیهشده ممکن است در بعضی اجزا متفاوت باشند.
نکته: این موضوع به این معنا نیست که هر واکسنی که در داروخانه یک کشور خاص موجود است دقیقاً همین ترکیب را دارد. هنگام خرید باید به سال تولید، فصل واکسن و مجوز سازمان دارویی کشور توجه شود.
انواع واکسن آنفولانزا چیست؟
واکسنهای آنفولانزا را میتوان بر اساس روش تولید و نحوه ایجاد ایمنی دستهبندی کرد.
۱. واکسن غیرفعال آنفولانزا
این واکسن حاوی ویروس زنده و فعال نیست و معمولاً با تزریق عضلانی استفاده میشود.
بخش عمده واکسنهای تزریقی از این گروه هستند و بسیاری از آنها برای افراد ۶ ماهه و بالاتر، بسته به محصول و مجوز آن، قابل استفادهاند.
۲. واکسن نوترکیب
در واکسن نوترکیب از فناوری مهندسی ژنتیک برای تولید آنتیژنهای مورد نیاز استفاده میشود و خود ویروس کامل آنفولانزا در واکسن وجود ندارد.
سن مجاز مصرف بسته به محصول متفاوت است؛ بنابراین باید بروشور و مجوز همان واکسن بررسی شود.
۳. واکسن مبتنی بر کشت سلولی
در این روش، ویروس برای تولید واکسن در محیط کشت سلولی رشد داده میشود و از تخممرغ به عنوان محیط تولید استفاده نمیشود.
۴. واکسن اسپری بینی
این واکسن حاوی ویروس زنده ضعیفشده است و به صورت اسپری داخل بینی استفاده میشود. استفاده از آن به سن و شرایط پزشکی فرد بستگی دارد و برای همه افراد مناسب نیست.
۵. واکسنهای مخصوص سالمندان
برای افراد ۶۵ ساله و بالاتر، در بعضی کشورها واکسنهایی با دوز بالاتر آنتیژن یا واکسنهای دارای ادجوانت وجود دارند که برای ایجاد پاسخ ایمنی قویتر طراحی شدهاند. CDC در آمریکا برای افراد ۶۵ ساله و بالاتر، در شرایطی واکسنهای خاصی را ترجیح میدهد.
واکسن آنفولانزای ایرانی، فرانسوی و هلندی؛ کدام بهتر است؟
در ایران ممکن است افراد هنگام خرید واکسن با نامهایی مانند واکسنهای وارداتی یا محصولات تولید داخل مواجه شوند.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
نمیتوان صرفاً بر اساس کشور سازنده گفت یک واکسن همیشه بهتر از واکسن دیگر است.
مهمتر از نام کشور سازنده، موارد زیر است:
- واکسن برای چه سنی مجوز دارد؟
- ترکیب واکسن مربوط به کدام فصل است؟
- واکسن در شرایط مناسب نگهداری شده است؟
- تاریخ انقضا و اصالت محصول تأیید شده است؟
- فرد بیماری زمینهای یا شرایط خاصی دارد؟
- واکسن موردنظر برای شرایط فرد مناسب است یا خیر؟
همچنین فرمول واکسنها ممکن است از یک فصل به فصل دیگر تغییر کند. بنابراین اطلاعاتی که درباره یک محصول در سالهای قبل منتشر شده، نباید بدون بررسی بروشور و مجوز همان سال به واکسن سال جدید تعمیم داده شود.
بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا چه زمانی است؟
زمان مناسب تزریق به کشور، زمان شروع فصل آنفولانزا و شرایط فرد بستگی دارد.
در نیمکره شمالی معمولاً هدف این است که واکسن پیش از افزایش قابل توجه فعالیت آنفولانزا تزریق شود. با این حال، اگر فرد واکسن را در ابتدای فصل دریافت نکرده باشد، تزریق در ادامه فصل نیز میتواند مفید باشد؛ زیرا فعالیت آنفولانزا ممکن است ماهها ادامه داشته باشد.
پس نباید تصور کرد اگر از زمان ایدهآل گذشته باشد، واکسن دیگر هیچ فایدهای ندارد.
بعد از تزریق نیز بدن بلافاصله ایمن نمیشود و معمولاً حدود دو هفته برای ایجاد سطح مناسب محافظت زمان لازم است.
آیا واکسن آنفولانزا باعث آنفولانزا میشود؟
خیر، واکسن تزریقی غیرفعال آنفولانزا باعث ابتلا به آنفولانزای واقعی نمیشود.
ممکن است فرد پس از تزریق دچار درد بازو، خستگی، سردرد یا تب خفیف شود و این علائم با بیماری اشتباه گرفته شوند.
همچنین ممکن است فرد درست قبل از ایجاد ایمنی کامل با ویروس آنفولانزا مواجه شده باشد و بیمار شود. این مسئله به معنی ایجاد آنفولانزا توسط واکسن نیست.
عوارض واکسن آنفولانزا چیست؟
بیشتر عوارض واکسن خفیف و کوتاهمدت هستند.
عوارض شایع
- درد محل تزریق
- قرمزی یا تورم خفیف
- سردرد
- خستگی
- بدندرد
- تب خفیف
- احساس ناخوشی کوتاهمدت
این علائم معمولاً بدون درمان خاصی برطرف میشوند.
عوارض شدید
واکنش آلرژیک شدید بسیار نادر است، اما اگر پس از واکسیناسیون علائمی مانند تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، ضعف شدید یا واکنش گسترده پوستی ایجاد شد، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود.
در مورد سندرم گیلنباره نیز ارتباط احتمالی با واکسن آنفولانزا بسیار نادر است؛ CDC در صورت وجود افزایش خطر، آن را حدود ۱ تا ۲ مورد اضافی در هر یک میلیون دوز برآورد کرده است.
آیا حساسیت به تخممرغ مانع تزریق واکسن آنفولانزا است؟
این نکته در بسیاری از مطالب قدیمی اشتباه یا بیش از حد ساده بیان میشود.
بر اساس توصیههای CDC، افراد دارای حساسیت به تخممرغ نیز میتوانند واکسن آنفولانزا دریافت کنند و میتوان از واکسن مناسب سن و شرایط پزشکی فرد استفاده کرد.
اگر فرد سابقه واکنش آلرژیک شدید به یک واکسن یا یکی از اجزای آن داشته باشد، باید قبل از تزریق با پزشک یا مرکز واکسیناسیون مشورت کند.
بنابراین صرفاً داشتن حساسیت به تخممرغ به معنی ممنوع بودن واکسن آنفولانزا نیست.
واکسن آنفولانزا در بارداری مجاز است؟
واکسیناسیون آنفولانزا در دوران بارداری اهمیت زیادی دارد، زیرا بارداری میتواند خطر عوارض شدید آنفولانزا را افزایش دهد.
واکسن تزریقی غیرفعال آنفولانزا میتواند در دوران بارداری استفاده شود. انتخاب نوع واکسن باید با توجه به محصول دارای مجوز و شرایط فرد انجام شود.
اگر باردار هستید، بهتر است قبل از تزریق درباره نوع واکسن مناسب با پزشک یا ماما مشورت کنید.
واکسن آنفولانزا برای کودکان
کودکان از ۶ ماهگی به بعد میتوانند واکسن آنفولانزا دریافت کنند، اما تعداد دوزهای مورد نیاز در کودکان کمسن ممکن است با بزرگسالان متفاوت باشد.
بر اساس توصیه CDC، بعضی کودکان ۶ ماهه تا ۸ ساله که سابقه واکسیناسیون کافی ندارند، در یک فصل به دو دوز با فاصله حداقل چهار هفته نیاز دارند.
کودکان ۶ ماهه به پایین هنوز برای دریافت واکسن آنفولانزا خیلی کمسن هستند؛ به همین دلیل واکسیناسیون مادر در دوران بارداری و واکسیناسیون افرادی که با نوزاد زندگی میکنند اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نقش دستگاههای لاغری در کنار اصلاح سبک زندگی
اگر هدف شما کاهش وزن و کاهش چربیهای موضعی است، در کنار اصلاح تغذیه و کاهش مصرف قندهای افزوده، برخی افراد برای تکمیل روند کاهش سایز و فرمدهی بدن از دستگاههای لاغری مانند EMSCULPT، RF Vacuum، Cavitation و کربوکسیتراپی (CO2) استفاده میکنند.
چه کسانی بیشتر باید واکسن آنفولانزا بزنند؟
اگرچه واکسیناسیون برای اکثر افراد بالای ۶ ماه توصیه میشود، اهمیت آن برای گروههای زیر بیشتر است:
- افراد ۶۵ ساله و بالاتر
- کودکان خردسال
- زنان باردار
- افراد مبتلا به بیماری قلبی
- افراد مبتلا به بیماریهای ریوی مانند آسم
- افراد مبتلا به دیابت
- افراد دارای ضعف سیستم ایمنی
- افراد مبتلا به برخی بیماریهای مزمن
- کارکنان مراکز درمانی
- افرادی که از سالمندان یا بیماران مراقبت میکنند
چه کسانی باید قبل از تزریق با پزشک مشورت کنند؟
اگر یکی از شرایط زیر را دارید، قبل از تزریق واکسن درباره انتخاب و زمان واکسیناسیون با پزشک یا مرکز درمانی مشورت کنید:
- سابقه واکنش آلرژیک شدید به واکسن آنفولانزا
- حساسیت شدید به یکی از اجزای واکسن
- سابقه سندرم گیلنباره
- بیماری حاد متوسط یا شدید
- بارداری یا شرایط پزشکی خاص
- مصرف داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی
نوزادان زیر ۶ ماه نیز نباید واکسن آنفولانزا دریافت کنند.
بعد از واکسن آنفولانزا چه بخوریم؟
بعد از تزریق واکسن نیاز به رژیم غذایی خاصی وجود ندارد.
با این حال، داشتن یک رژیم غذایی متعادل میتواند به تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن و عملکرد طبیعی سیستم ایمنی کمک کند.
هیچ میوه، دمنوش یا ماده غذایی نمیتواند جایگزین واکسن آنفولانزا شود.
بهترین رویکرد، مصرف متنوع مواد غذایی در طول هفته است.
بهترین میوهها برای تقویت سیستم ایمنی
پرتقال و سایر مرکبات
پرتقال، نارنگی، گریپفروت و لیمو از منابع ویتامین C هستند.
ویتامین C برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی اهمیت دارد و میتوان آن را از طریق انواع میوهها و سبزیجات دریافت کرد.
کیوی
کیوی یکی از میوههای نسبتاً غنی از ویتامین C است و میتواند در کنار سایر میوهها بخشی از یک رژیم غذایی متنوع باشد.
توتفرنگی
توتفرنگی علاوه بر ویتامین C، حاوی ترکیبات گیاهی مختلفی است و انتخاب مناسبی برای میانوعده محسوب میشود.
انار
انار حاوی پلیفنولها و ترکیبات آنتیاکسیدانی است و میتواند بخشی از رژیم غذایی سالم باشد.
با این حال، نباید ادعا کرد که انار مستقیماً از ابتلا به آنفولانزا جلوگیری میکند.
سیب و گلابی
سیب و گلابی منابع مناسبی از فیبر هستند و میتوانند برای تنوع بیشتر در مصرف میوهها استفاده شوند.
موز
موز منبع انرژی و کربوهیدرات است و زمانی که اشتها کم است میتواند یک میانوعده ساده و قابل تحمل باشد.
سبزیجات مفید برای حمایت از سیستم ایمنی
فقط میوهها مهم نیستند. بسیاری از سبزیجات نیز ویتامینها و ترکیبات گیاهی مفیدی دارند.
مصرف منظم موارد زیر میتواند انتخاب خوبی باشد:
- فلفل دلمهای قرمز و سبز
- بروکلی
- گوجهفرنگی
- اسفناج
- هویج
- کلم
- سبزیجات برگ سبز
فلفل دلمهای، کیوی، مرکبات، بروکلی و توتفرنگی از جمله منابع غذایی خوب ویتامین C هستند.
غذاهای مفید برای حفظ سلامت سیستم ایمنی
سوپ مرغ و سبزیجات
سوپ مرغ با سبزیجات میتواند یک غذای مناسب در روزهای سرد باشد و همزمان آب، پروتئین و مواد مغذی مختلف را فراهم کند.
ماهیهای چرب
ماهیهایی مانند سالمون، ساردین و تن، علاوه بر پروتئین، از منابع غذایی ویتامین D نیز محسوب میشوند.
تخممرغ
تخممرغ منبع مناسبی از پروتئین و برخی ریزمغذیهاست و میتواند در یک رژیم متعادل قرار بگیرد.
عدس و سایر حبوبات
عدس، نخود و لوبیا منابع مناسبی از پروتئین گیاهی، فیبر و مواد معدنی هستند.
ماست و لبنیات
در صورت تحمل، لبنیات میتوانند بخشی از نیاز روزانه به پروتئین و برخی مواد مغذی را تأمین کنند.
مغزها و دانهها
گردو، بادام، پسته و سایر مغزها حاوی چربیهای غیراشباع، پروتئین و مواد معدنی هستند؛ البته به دلیل کالری نسبتاً بالا بهتر است در مقدار متعادل مصرف شوند.
ویتامین C؛ آیا قرص آنفولانزا را درمان میکند؟
ویتامین C برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی ضروری است، اما این مسئله به معنی آن نیست که مصرف مقدار زیاد ویتامین C میتواند از آنفولانزا جلوگیری کند یا آن را درمان کند.
منابع غذایی مانند مرکبات، فلفل دلمهای، کیوی، بروکلی و توتفرنگی میتوانند نیاز بدن به ویتامین C را تأمین کنند.
بنابراین بهتر است به جای مصرف خودسرانه دوزهای بالای مکملها، ابتدا رژیم غذایی متنوعی داشته باشید.
ویتامین D و آنفولانزا
ویتامین D نیز برای عملکرد طبیعی بدن و سیستم ایمنی اهمیت دارد.
مواد غذایی حاوی ویتامین D شامل ماهیهای چرب، زرده تخممرغ و برخی محصولات غنیشده هستند. با این حال، تعداد غذاهایی که بهطور طبیعی مقدار زیادی ویتامین D دارند محدود است.
اگر احتمال کمبود ویتامین D دارید، بهتر است میزان مصرف مکمل را بر اساس آزمایش و نظر پزشک تعیین کنید و از مصرف دوزهای بالا به صورت خودسرانه خودداری کنید.
برای پیشگیری از آنفولانزا فقط به غذا اکتفا نکنید
تغذیه سالم مهم است، اما برای کاهش خطر آنفولانزا باید چند اقدام را همزمان انجام دهید.
مهمترین اقدامات عبارتاند از:
- واکسیناسیون سالانه
- شستن مرتب دستها
- اجتناب از تماس نزدیک با افراد بیمار
- تهویه مناسب فضاهای بسته
- پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه و عطسه
- خودداری از لمس چشم، بینی و دهان با دست آلوده
- خواب کافی
- فعالیت بدنی منظم
- مصرف غذاهای متنوع و مغذی
CDC نیز علاوه بر واکسیناسیون، رعایت بهداشت دستها، پوشاندن سرفه و عطسه، تهویه مناسب و دوری از افراد بیمار را از اقدامات مؤثر برای کاهش انتشار ویروس میداند.
یک برنامه غذایی ساده برای فصل آنفولانزا
برای داشتن یک الگوی غذایی مناسب، لازم نیست غذاهای عجیب یا گران مصرف کنید.
صبحانه
تخممرغ + نان سبوسدار + پنیر + یک عدد کیوی یا پرتقال
میانوعده
یک عدد سیب، نارنگی یا مقداری توتفرنگی
ناهار
مرغ یا ماهی + برنج یا نان سبوسدار + سالاد متنوع
عصرانه
ماست ساده + میوه + مقدار کمی مغزها
شام
سوپ مرغ و سبزیجات یا عدسی همراه با سبزیجات تازه
در طول روز نیز آب و مایعات کافی مصرف کنید.
آیا سیر، عسل، زنجبیل و دمنوشها از آنفولانزا جلوگیری میکنند؟
سیر، زنجبیل، عسل و بعضی دمنوشها میتوانند در قالب یک رژیم غذایی معمول مصرف شوند و بعضی از آنها ممکن است برای تسکین برخی علائم احساس خوبی ایجاد کنند.
اما نباید آنها را به عنوان جایگزین واکسن یا درمان قطعی آنفولانزا معرفی کرد.
بهخصوص در کودکان، زنان باردار و افراد دارای بیماریهای زمینهای، مصرف مکملها یا فرآوردههای گیاهی باید با احتیاط بیشتری انجام شود.
آیا بعد از واکسن میتوان غذاهای معمول را خورد؟
بله.
بعد از واکسن آنفولانزا معمولاً نیازی به حذف غذاهای خاص وجود ندارد.
میتوانید رژیم غذایی معمول خود را ادامه دهید و بهتر است:
- آب کافی بنوشید.
- پروتئین کافی دریافت کنید.
- میوه و سبزیجات مصرف کنید.
- از مصرف بیش از حد غذاهای بسیار شیرین و فوقفرآوریشده خودداری کنید.
- اگر بدندرد یا بیحالی دارید، استراحت کافی داشته باشید.
جمعبندی؛ بالاخره واکسن آنفولانزا بزنیم یا نه؟
برای بیشتر افراد بالای ۶ ماه، واکسیناسیون سالانه آنفولانزا توصیه میشود، مگر اینکه منع پزشکی وجود داشته باشد.
واکسن آنفولانزا صددرصد از ابتلا جلوگیری نمیکند، اما یکی از مهمترین ابزارهای پیشگیری از بیماری و کاهش خطر عوارض شدید آن است.
برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ نیمکره شمالی نیز WHO ترکیب جدید واکسنها را بر اساس ویروسهای در حال گردش توصیه کرده است؛ بنابراین هنگام تهیه واکسن باید به فصل واکسن، ترکیب آن، سن مجاز مصرف، شرایط نگهداری و اصالت محصول توجه کرد.
در کنار واکسن، داشتن تغذیه متنوع شامل میوهها، سبزیجات، پروتئین کافی، حبوبات، ماهی و سایر غذاهای مغذی میتواند به تأمین مواد مورد نیاز بدن کمک کند؛ اما هیچ ماده غذایی به تنهایی نمیتواند جای واکسیناسیون را بگیرد.
سوالات متداول درباره واکسن آنفولانزا
واکسن آنفولانزا هر چند وقت یک بار باید تزریق شود؟
برای بیشتر افراد، واکسن آنفولانزا باید هر فصل یک بار تزریق شود؛ زیرا ویروسهای آنفولانزا تغییر میکنند و ترکیب واکسن نیز بهروزرسانی میشود.
چند روز بعد از واکسن آنفولانزا ایمنی ایجاد میشود؟
معمولاً حدود دو هفته طول میکشد تا محافظت ایمنی پس از واکسیناسیون ایجاد شود.
آیا واکسن آنفولانزا باعث آنفولانزا میشود؟
خیر. واکسنهای تزریقی غیرفعال باعث ابتلا به آنفولانزای واقعی نمیشوند.
آیا افراد حساس به تخممرغ میتوانند واکسن آنفولانزا بزنند؟
بله. طبق توصیه CDC، حساسیت به تخممرغ بهتنهایی مانع دریافت واکسن آنفولانزا نیست.
آیا واکسن آنفولانزا در بارداری مجاز است؟
واکسن تزریقی غیرفعال آنفولانزا میتواند در بارداری استفاده شود و واکسیناسیون در این دوران اهمیت زیادی دارد. انتخاب محصول مناسب بهتر است با نظر پزشک انجام شود.
آیا پرتقال یا ویتامین C از آنفولانزا جلوگیری میکند؟
ویتامین C برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی ضروری است و میوههایی مانند پرتقال، کیوی و توتفرنگی منابع خوبی از آن هستند؛ اما مصرف یک ماده غذایی یا مکمل ویتامین C جایگزین واکسن آنفولانزا نیست.
بهترین میوه برای پیشگیری از آنفولانزا چیست؟
هیچ میوهای به تنهایی نمیتواند از آنفولانزا جلوگیری کند. بهتر است به جای تمرکز روی یک میوه، انواع میوهها و سبزیجات را در رژیم غذایی خود قرار دهید.
اگر بعد از واکسن تب یا بدندرد داشتیم چه کنیم؟
تب خفیف، بدندرد، خستگی یا درد محل تزریق میتواند از عوارض کوتاهمدت واکسن باشد. اگر علائم شدید، غیرمعمول یا رو به بدتر شدن بودند، با پزشک مشورت کنید.
آیا افراد ۶۵ سال به بالا به واکسن متفاوتی نیاز دارند؟
برای سالمندان در برخی کشورها واکسنهایی با دوز بالاتر آنتیژن یا دارای ادجوانت وجود دارد و ممکن است بر اساس توصیههای همان کشور ترجیح داده شوند. انتخاب باید بر اساس واکسنهای دارای مجوز و شرایط فرد انجام شود.
