توصیه های تغذیه ای در سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
توصیه های اختصاصی در سندرم تخمدان پلی کیستیک – PCOS
سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یکی از شایعترین اختلالات هورمونی در میان خانمهاست که میتواند با علائمی همچون بینظمی قاعدگی، مقاومت به انسولین، مشکلات پوستی و حتی ناباروری همراه باشد. پژوهشها نشان دادهاند که تغییر سبک زندگی، مهمترین و مؤثرترین روش برای کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به PCOS است. در این مقاله به بررسی تغییرات کلیدی سبک زندگی که میتواند روند بهبود این سندرم را تسریع کند، میپردازیم.
مشکلات قاعدگی و باروری
سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یک اختلال شایع هورمونی و متابولیک است که میتواند ابعاد مختلف سلامت خانمها را تحت تأثیر قرار دهد. مشکلات ناشی از این سندرم فقط به چرخه قاعدگی محدود نمیشود و بر باروری، متابولیسم، پوست، مو و حتی سلامت روان اثر میگذارد. در ادامه، مهمترین مشکلات PCOS را دستهبندی میکنم:
بینظمی قاعدگی: چرخههای طولانی، قطع قاعدگی یا خونریزیهای نامنظم.
اختلال در تخمکگذاری: نبود یا کاهش دفعات تخمکگذاری که باعث ناباروری میشود.
کیستهای کوچک تخمدان: فولیکولهای نابالغ در تخمدان تجمع پیدا میکنند.
مشکل در بارداری: احتمال سختتر شدن بارداری یا نیاز به درمانهای کمکباروری.
مشکلات هورمونی
افزایش آندروژن (هورمونهای مردانه): باعث بروز علائمی مثل پرمویی (هیرسوتیسم)، آکنه شدید و ریزش موی الگوی مردانه میشود.
مقاومت به انسولین: شایعترین مشکل متابولیک در PCOS که میتواند به دیابت نوع ۲ منجر شود.
اختلال در تعادل هورمونهای زنانه (LH و FSH): موجب کاهش کیفیت تخمکگذاری میشود.
مشکلات متابولیک
چاقی شکمی و اضافهوزن: بهویژه در ناحیه شکم و پهلو.
افزایش خطر دیابت نوع ۲: به دلیل مقاومت به انسولین.
سندروم متابولیک: شامل فشار خون بالا، افزایش چربی خون و قند خون بالا.
افزایش ریسک بیماریهای قلبی-عروقی.
مشکلات پوستی و مو
آکنه و جوشهای مکرر (بهویژه روی صورت، پشت و قفسه سینه).
پرمویی در نواحی غیرمعمول (صورت، چانه، شکم، سینه).
ریزش مو با الگوی مردانه (آلوپسی آندروژنتیک).
تیرگی و لکه پوستی (Acanthosis nigricans) در نواحی گردن، زیر بغل یا کشاله ران.
مشکلات روانی و احساسی
افسردگی و اضطراب: به دلیل تغییرات هورمونی و ظاهر بدن.
کاهش اعتماد به نفس: ناشی از پرمویی یا چاقی.
اختلالات خواب: مانند آپنه انسدادی خواب در برخی بیماران.
استرس مزمن: که خود علائم بیماری را بدتر میکند.
مشکلات طولانیمدت
اگر PCOS کنترل نشود، ممکن است مشکلات جدیتری ایجاد کند:
افزایش خطر دیابت نوع ۲
بیماریهای قلبی و سکته
سرطان آندومتر (به دلیل عدم تعادل استروژن و پروژسترون)
مشکلات مزمن باروری
PCOS فقط یک مشکل تخمدان نیست؛ بلکه یک اختلال چندوجهی است که نیاز به مدیریت همهجانبه (تغذیه، ورزش، دارو و رواندرمانی) دارد.
تغییرات سبک زندگی
تغییرات سبک زندگی میتوانند بهبود بیماری تخمدان پلی کیستیک را تسریع کنند. در زیر تغییراتی که میتوانید در سبک زندگی خود ایجاد کنید را بررسی میکنیم:
وزن سالم و مدیریت چاقی
اضافهوزن میتواند علائم PCOS را تشدید کند. کاهش حتی ۵ تا ۱۰ درصد وزن بدن میتواند تخمکگذاری و چرخه قاعدگی را بهبود دهد. برای مدیریت وزن:
وعدهها را کوچکتر کنید.
از ریزهخواری پرکالری پرهیز کنید.
بیشتر به سمت غذاهای خانگی و طبیعی بروید.
فعالیت بدنی منظم
ورزش منظم یکی از بهترین روشها برای کنترل PCOS است. فعالیت بدنی نه تنها به کاهش وزن کمک میکند بلکه مقاومت به انسولین را کاهش میدهد.
ورزشهای هوازی: پیادهروی، شنا، دوچرخهسواری
ورزشهای ذهن–بدن: یوگا و پیلاتس (برای کاهش استرس و بهبود هورمونها)
تمرینات مقاومتی: کار با وزنه یا تمرینات با وزن بدن
کاهش استرس
استرس میتواند تعادل هورمونی را بههم بزند و علائم PCOS را بدتر کند. برای کنترل استرس:
مدیتیشن و تمرکز ذهنی
یوگا و حرکات کششی
تنفس عمیق و ریلکسیشن روزانه
داشتن سرگرمیهای آرامشبخش
خواب کافی و منظم
کمخوابی یا خواب بیکیفیت باعث افزایش هورمون استرس (کورتیزول) و تشدید مقاومت به انسولین میشود.
حداقل ۷ تا ۸ ساعت خواب شبانه توصیه میشود.
هر شب در ساعت مشخص بخوابید و بیدار شوید.
از استفاده زیاد از موبایل و صفحهنمایش قبل از خواب پرهیز کنید.
توصیه های خوراکی در سندروم تخمدان پلی کیستیک – PCOS
1- منظم غذا بخورید:
غذا خوردن منظم به ثابت نگه داشتن سطح قند خون و کاهش مقاومت به انسولین کمک میکند. مصرف وعدههای غذایی کوچکتر با میانوعدههای متعادل در هر چهار ساعت یک بار میتواند مفید باشد.
2- وعدههای غذایی متعادل:
ترکیب پروتئین، چربیهای سالم، میوهها، سبزیجات و فیبر بالا با کربوهیدراتهای با شاخص گلیسمی پایین میتواند کمک کننده باشد.
3- منابع امگا 3:
مصرف ماهیهای چرب به کاهش التهاب کمک میکند. همچنین منابع گیاهی مثل جلبک دریایی و دانه چیا را در برنامه غذایی خود قرار دهید.
4- هیدراته ماندن:
نوشیدن آب و هیدراته ماندن بدن در مبتلایان به سندرم تخمدان پلیکیستیک ضروری است. به جای مصرف نوشابه، آب را با چند قطره آب میوه یا برشهای تازه میوه مزهدار کنید.
5- بهترین نانها:
نان سنگک، نان تافتون سبوسدار و نانهای غلات کامل بهترین گزینهها هستند.
6- انتخاب مناسب برنج:
برنج قهوهای انتخاب خوبی است. اما اگر به آن دسترسی ندارید، میتوانید سبوس برنج را به برنج سفید اضافه کنید یا برنج سفید را با سبزیجات و حبوبات ترکیب کنید.
7- غذاهای با محدودیت مصرف:
- غذاهای سرخ شده مانند سیبزمینی سرخکرده و چیپس
- چربیهای اشباع مانند کره و مارگارین
- محصولات گوشتی فرآوری شده از جمله همبرگر و ناگت
- تنقلات فرآوری شده مانند کیک و کلوچه
- غلات آماده حاوی قند بالا
- نانهای سفید و نان لواش
- نوشیدنیهای قندی و الکلی
- آرد تصفیه شده، نان سفید، نان پیتزا و پاستا
مکملهای مناسب در سندروم تخمدان پلی کیستیک PCOS:
✓ مکمل ویتامین D
✓ مکمل های حاوی کروم
✓ مکمل امگا-3
✓ مکمل ان استیل سیستئین
✓ مکمل حاوی دارچین
✓ مکمل حاوی زردچوبه
✓ مکمل اینوزیتول
مقالات مرتبط :خوراكهای شيرافزا برای مادران, دیابت بارداری(GDM)
سؤالات متداول درباره سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
1. سندرم تخمدان پلیکیستیک چیست؟
سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یک اختلال هورمونی و متابولیک شایع در خانمهاست که میتواند باعث بینظمی قاعدگی، پرمویی، آکنه، مشکلات باروری و افزایش وزن شود.
2. علت اصلی PCOS چیست؟
علت دقیق این بیماری مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی، مقاومت به انسولین، افزایش هورمونهای مردانه و سبک زندگی نامناسب در بروز آن نقش دارند.
3. آیا سندرم تخمدان پلیکیستیک درمان قطعی دارد؟
خیر، درمان قطعی ندارد؛ اما با تغییر سبک زندگی (رژیم غذایی سالم، ورزش، مدیریت استرس) و در صورت نیاز دارودرمانی، میتوان علائم را کنترل و کیفیت زندگی را بهبود داد.
4. آیا PCOS باعث ناباروری میشود؟
بله، اختلال در تخمکگذاری میتواند باعث ناباروری شود. اما با کاهش وزن، داروهای تحریک تخمکگذاری و روشهای کمکباروری (مثل IVF)، بسیاری از خانمها میتوانند باردار شوند.
5. چه مشکلاتی در پوست و مو ایجاد میکند؟
آکنه و جوشهای مقاوم
پرمویی (هیرسوتیسم) در صورت و بدن
ریزش موی الگوی مردانه
تیرگی پوست در برخی نواحی (گردن، زیر بغل)
6. چه تغذیهای برای مبتلایان مناسب است؟
مصرف کربوهیدراتهای پیچیده و سبوسدار
افزایش فیبر و سبزیجات
مصرف چربیهای سالم (روغن زیتون، مغزها، امگا-۳)
پرهیز از قند، غذاهای سرخشده، نوشابه و شیرینیهای صنعتی
7. آیا ورزش به بهبود PCOS کمک میکند؟
بله، ورزش منظم (پیادهروی، دوچرخهسواری، شنا، یوگا و تمرینات مقاومتی) مقاومت به انسولین را کاهش داده، وزن را کنترل کرده و تعادل هورمونی را بهبود میدهد.
8. آیا همه افراد مبتلا دچار اضافهوزن میشوند؟
خیر، برخی خانمها با PCOS وزن طبیعی دارند (Lean PCOS)، اما همچنان مشکلات هورمونی و باروری را تجربه میکنند.
9. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر دچار بینظمی قاعدگی، پرمویی، آکنه شدید، ریزش مو، اضافهوزن یا مشکل در بارداری هستید، بهتر است به متخصص زنان یا غدد مراجعه کنید.
10. عوارض طولانیمدت PCOS چیست؟
در صورت عدم کنترل، ممکن است به مشکلاتی مثل دیابت نوع ۲، فشار خون بالا، بیماریهای قلبی–عروقی و سرطان آندومتر منجر شود.




با سلام خدمت شما . وزن ایده ال شما بین 56 تا 58 است . اما 5 تا 10 کیلو کاهش وزن شما به بهبود پلی کیستیک شما کمک می کند،و به طور کلی تغییر سبک زنذگی شما تاثیر بسزایی در بهبود پلی کیستیک شما دارد .